Mowa nienawiści (ang. hate speech), zgodnie z definicją Komitetu Rady Europy, to każda forma wypowiedzi, która rozpowszechnia, propaguje lub usprawiedliwia nienawiść rasową, ksenofobię, antysemityzm lub inne formy nienawiści oparte na nietolerancji, w tym np. agresywny nacjonalizm, etnocentryzm, wrogość wobec przedstawicieli mniejszości, migrantów bądź imigrantów. Język nienawiści to wszelkiego rodzaju negatywne emocjonalnie wypowiedzi wymierzone przeciwko grupom lub jednostkom, ze względu na faktyczną lub domniemaną przynależność do określonej grupy.
Obecnie środowiskiem, którego mowa nienawiści dotyczy szczególnie, jest internet. Stanowi on niejednokrotnie pole do manipulacji faktami i danymi dotyczącymi osoby lub grupy osób. Specyfika mediów i poczucie pozornej anonimowości jego użytkowników sprawia, że zarówno pod artykułami, jak i w mediach społecznościowych oraz na różnego rodzaju forach umieszczane są hejterskie komentarze. W istocie nie przedstawiają one żadnych wartości merytorycznych, a wyrządzają krzywdę moralną i służą poniżeniu osoby lub grupy osób, pod adresem których są kierowane.
Umieszczane przez hejtera treści są ukierunkowane np. na pochodzenie etniczne, rasę, wykonywany zawód, wiek, niepełnosprawność, wyznanie, tożsamość płciową, orientację seksualną, ale także wygląd. Powodem hejtu, szczególnie wśród młodych ludzi, bywa niejednokrotnie styl ubierania, rodzaj słuchanej muzyki, bądź też status materialny rodziny. Hejt kierowany jest także pod adresem osób z niepełnosprawnością, w tym intelektualną.
Mowa nienawiści jest najczęściej kierowana do grup szczególnie wrażliwych, przyczyniając się do nasilenia ich dyskryminacji, stygmatyzacji, a także marginalizacji społecznej. Częstymi celami takich ataków są wszelkiego rodzaju mniejszości, uchodźcy, migranci oraz osoby nieheteronormatywne, transpłciowe, niebinarne, o odmiennym od większości kolorze skóry.
Choć w polskim systemie prawnym nie stworzono dotychczas odrębnej regulacji dotyczącej mowy nienawiści, to zjawisko to uznawane jest za niezgodne z obowiązującym prawem, w tym przepisami Kodeksu karnego oraz Kodeksu cywilnego.
Przeciwdziałanie mowie nienawiści i przestępstwom z nienawiści od lat stanowi jeden z priorytetów działania polskiej Policji. W polskim kodeksie karnym mowa nienawiści nie jest przestępstwem jako takim, niemniej jednak istnieją przepisy, które umożliwiają walkę z tym zjawiskiem. Głównie mowa tu o art. 256 kk oraz 257 kk.
Art. 256 – Kto publicznie propaguje nazistowski, komunistyczny, faszystowski lub inny totalitarny ustrój państwa lub nawołuje do nienawiści na tle różnic narodowościowych, etnicznych, rasowych, wyznaniowych albo ze względu na bezwyznaniowość, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3.
Art. 257 – Kto publicznie znieważa grupę ludności albo poszczególną osobę z powodu jej przynależności narodowej, etnicznej, rasowej, wyznaniowej albo z powodu jej bezwyznaniowości lub z takich powodów narusza nietykalność cielesną innej osoby, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3.
Warto mieć także na uwadze inne regulacje wypełniające ustawowe znamiona czynu zabronionego, a pomocne w walce z tym zjawiskiem, takie jak np.:
• Groźba karalna (art. 190 kk)
• Uporczywe nękanie i wykorzystanie wizerunku (art. 190a. kk)
• Zniesławienie (art. 212 kk)
• Znieważenie innej osoby (art. 216 kk)
• Złośliwe niepokojenie drugiego człowieka (art. 107 kw)
18 czerwca obchodziliśmy Międzynarodowy Dzień Przeciwdziałania Mowie Nienawiści.
Źródło: Biuro Prewencji KGP
Ryszard Poradowski
