Przed rokiem, w styczniu 2023 r., w powiecie łódzkim wschodnim wykryto kilka ognisk wysoce zjadliwej ptasiej grypy. Z tego powodu trzeba było uśmiercić olbrzymią ilość ptaków hodowlanych, narażając hodowców na gigantyczne straty. Obecnie w powiecie nie ma ptasiej grypy, ale w styczniu br. wykryto kilka ognisk w woj. łódzkim – w gminie Wróblew w pow. sieradzkim (ponad 61 tys. ptaków utylizowano). To oznacza, że profilaktycznie trzeba zadbać o bezpieczeństwo ptaków i bioasekurację nie tylko w sąsiednich powiatach. Obecnie w powiecie łódzkim wschodnim istnieje około 15 dużych hodowli drobiu. W celu uniknięcia zjadliwej ptasiej grypy, o kury, kaczki czy perliczki hodowane w niewielkich ilościach w przydomowych gospodarstwach powinni zadbać również mieszkańcy powiatu i rzgowskiej gminy.
Zlokalizowanie ognisk ptasiej grypy wiąże się z utylizacja milionów ptaków. Tylko w 2021 roku w kraju służby weterynaryjne odnotowały 404 ogniska tej zjadliwej choroby i w związku z tym trzeba było uśmiercić oraz zutylizować aż ponad 14 mln ptaków.
– Pojawienie się o tej porze roku ognisk ptasiej grypy związane jest z powrotami do kraju dzikiego ptactwa, które jest źródłem zakażenia także ptactwa domowego – mówi znany i ceniony rzgowski lekarz weterynarii Adam Krajewski, od lat zajmujący się głównie ptactwem. Co robić, by uniknąć tej zjadliwej wirusowej choroby drobiu? Przede wszystkim należy trzymać ptaki w zamknięciu, nie wystawiać picia i pożywienia na zewnątrz, bo przyciąga ona dzikie ptactwo. Byłoby dobrze, gdyby przed wejściem do kurnika znajdowały się maty dezynfekcyjne.
Czy wirus groźny jest również dla człowieka? Zakażenie człowieka pojawia się rzadko i ogranicza się do Azji i Afryki. Potencjał zoonotyczny (tzn. stopień zagrożenia dla zdrowia człowieka) wirusów grypy ptaków występujących w ostatnich latach w Europie jest niski, ale obserwowane są pewne oznaki wskazujące na stopniowy wzrost poziomu adaptacji dla ssaków, o czym świadczą przypadki u lisów i fok w kilku państwach Starego Kontynentu. W sezonie 2020/2021 zgłoszono też kilka przypadków zakażeń wirusem H5N8 u pracowników ferm w Rosji, w większości bezobjawowych. Wirusy grypy charakteryzują się dużym stopniem zmienności genetycznej, a to sprawia, że skuteczność szczepionek jest bardzo ograniczona; nie opracowano również skutecznych leków. Dlatego, jak na razie jedyną efektywną bronią w walce z grypą ptaków jest: • szybkie rozpoznanie choroby w laboratorium; • skuteczna likwidacja ptaków w ognisku oraz • wprowadzenie tymczasowych restrykcji na obszarze występowania grypy, aby zapobiec jej dalszemu rozprzestrzenieniu (zgodnie z decyzją powiatowego lekarza weterynarii).
Poza szybkim tempem zmienności genetycznej, wirus posiada szereg innych niekorzystnych cech. Na przykład długo przeżywa w niskich temperaturach: w temperaturze +4°C (temperatura lodówki) ponad 2 miesiące, a w zamrożeniu wiele miesięcy, a nawet lat. Dlatego też mylny, choć bardzo rozpowszechniony, jest pogląd, że „zima wymrozi” wirusy grypy, gdyż to właśnie w tym okresie choroba występuje najczęściej.
Ryszard Poradowski
PTASIA GRYPA (influenza ptaków) – to wirusowa choroba zakaźna występująca głównie u ptaków, wywołana przez typ A wirusa grypy, który należy do rodziny Orthomyxoviridae, rodzaju Influenzavirus A. Choroba atakuje wszystkie gatunki ptaków wolno żyjących i domowych powodując największe straty wśród kur i indyków.
Ze względów praktycznych i celów administracyjnego zwalczania wyróżniamy grypę ptaków o wysokiej zjadliwości (HPAI) i niskiej zjadliwości (LPAI). Choroba w formie HPAI i LPAI H5 i H7 jest zwalczana z urzędu.
ŹRÓDŁA ZAKAŻENIA – bezobjawowymi nosicielami wirusa ptasiej grypy są migrujące ptaki wodne, zwłaszcza dzikie kaczki i łabędzie. Rozprzestrzenianie wirusa może następować również poprzez zanieczyszczoną paszę, wodę, nawóz, sprzęt, środki transportu i człowieka (ubranie, obuwie).
Wirus ptasiej grypy w zależności od warunków może przeżyć:
• w środowisku kurnika – do 5 tygodni,
• w kale – do 35 dni w temp. 4°C i 7 dni w temp. 20°C,
• w wodzie (stawy, jeziora) w temp. 22°C – przez 4 dni, w temp. 0°C – 30 dni,
• w tuszkach drobiu w temp. pokojowej – kilka dni, w temp. lodówki – nawet do 30 dni,
• może utrzymywać się w produktach mięsnych, ale niszczy go obróbka termiczna (smażenie gotowanie).
Wirus jest wrażliwy na powszechnie stosowane środki dezynfekcyjne.
